Giữa những đổi thay mạnh mẽ của đô thị hiện đại, trên vùng đất An Lạc xưa – nay thuộc phường Lê Đại Hành, thành phố Hải Phòng – những cánh đồng nếp cái hoa vàng vẫn bền bỉ tỏa hương, lưu giữ một phần hồn cốt của văn hóa lúa nước vùng đồng bằng Bắc Bộ.
Từ bao đời nay, nếp cái hoa vàng đã gắn bó với đời sống người dân nơi đây. Theo các bậc cao niên, giống lúa quý này được gieo cấy trên những chân ruộng ven đồi thuộc khu vực Bờ Đa, Đại, quanh vùng di tích lịch sử đền Cao – nơi thờ 5 vị tướng họ Vương có công giúp vua Lê Đại Hành đánh thắng quân Tống năm 981. Tương truyền, những hạt nếp thơm dẻo nơi đây từng được dùng làm quân lương, chế biến bánh dày phục vụ nghĩa quân trong những năm tháng chống giặc ngoại xâm.
Trải qua hàng trăm năm, người dân An Lạc vẫn lưu giữ nghề trồng nếp bằng tất cả sự nâng niu và tự hào. Những xứ đồng như Bờ Mo, Ao Cá, Đồng Quýt, Cổ Rồng… đã trở thành vùng chuyên canh nổi tiếng với giống nếp quý có hạt tròn đều, trắng ngà, thơm dịu và đặc biệt dẻo ngon. Để giữ trọn hương vị truyền thống, nhiều công đoạn vẫn được thực hiện thủ công như chọn từng bông lúa để làm giống, gieo mạ dược, nhổ mạ bằng tay hay phơi thóc dưới nắng nhẹ.
Những năm gần đây, cùng với quá trình xây dựng thương hiệu nông sản địa phương, nếp cái hoa vàng An Lạc từng bước khẳng định vị thế trên thị trường. Năm 2023, diện tích gieo cấy nếp cái hoa vàng của phường đạt 142,5 ha, tăng 25,5 ha so với năm trước, với tổng sản lượng gần 700 tấn/vụ. Đây là một trong những vùng sản xuất nếp tập trung lớn của khu vực phía Bắc Hải Phòng hiện nay.
Đặc biệt, sản phẩm gạo nếp cái hoa vàng An Lạc đã được công nhận OCOP 3 sao, mở ra hướng phát triển mới cho sản phẩm nông nghiệp truyền thống. Gạo được đóng gói hút chân không theo quy cách 2 kg, dán tem truy xuất nguồn gốc, đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn vệ sinh thực phẩm và nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng. Chỉ riêng dịp Tết Giáp Thìn 2024, Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp An Lạc dự kiến cung ứng khoảng 20 tấn gạo nếp ra thị trường, phục vụ nhu cầu gói bánh chưng, đồ xôi và chế biến các món ăn truyền thống.
Không chỉ tiêu thụ trong thành phố Hải Phòng, sản phẩm còn có mặt tại nhiều tỉnh, thành phố lân cận. Giá trị của hạt nếp quê ngày càng được nâng lên khi người tiêu dùng ưu tiên lựa chọn những sản phẩm sạch, rõ nguồn gốc và mang đậm bản sắc vùng miền.
Điều đáng quý hơn cả là phía sau mỗi hạt gạo thơm dẻo ấy là câu chuyện về sự bền bỉ của người nông dân trong hành trình giữ nghề truyền thống. Nhiều hộ dân đã mạnh dạn tích tụ ruộng đất, đầu tư cơ giới hóa, mở rộng diện tích canh tác từ 5–7 ha, từng bước xây dựng vùng sản xuất hàng hóa tập trung. Đồng thời, các tổ hợp tác, hợp tác xã cũng được thành lập nhằm liên kết sản xuất, hỗ trợ kỹ thuật và tiêu thụ sản phẩm bền vững.
Trong không gian lễ hội đền Cao mỗi dịp tháng Giêng, tiếng chày giã bánh dày vẫn vang lên rộn rã. Nguyên liệu chính làm nên những chiếc bánh dày dẻo thơm ấy vẫn là gạo nếp cái hoa vàng An Lạc – thứ “hạt ngọc” đã nuôi dưỡng bao thế hệ người dân quê hương. Nhiều năm liền, bánh dày An Lạc đoạt giải cao tại các hội thi truyền thống, trở thành niềm tự hào không chỉ của người dân địa phương mà còn của cả vùng đất Hải Phòng.
Hôm nay, giữa nhịp sống hiện đại, nếp cái hoa vàng An Lạc không chỉ là một sản phẩm nông nghiệp đơn thuần mà còn là biểu tượng của ký ức quê hương, của văn hóa lúa nước và khát vọng nâng tầm nông sản Việt. Từ những cánh đồng ven đồi năm nào, hạt nếp quê đang từng bước vươn xa, mang theo hương thơm của đất, của người và của một vùng quê giàu truyền thống lịch sử.
